Cử tri cả nước chuẩn bị bầu đại biểu Quốc hội khóa 16 và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Trả lời báo chí, ông Lê Quang Mạnh, Tổng Thư ký, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, Chánh Văn phòng Hội đồng Bầu cử quốc gia, thông tin về điểm mới của kỳ bầu cử và các nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn nước rút.

– Chỉ còn ít ngày nữa sẽ diễn ra kỳ bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp. Ông đánh giá thế nào về tiến độ và chất lượng triển khai các nhiệm vụ?

– Công tác chuẩn bị đã được triển khai đồng bộ, chặt chẽ và đúng tiến độ luật định. Toàn bộ quá trình đặt dưới sự chỉ đạo tập trung, thống nhất của Trung ương, đồng thời có sự phối hợp nhịp nhàng giữa các cơ quan trong hệ thống chính trị.

Ở Trung ương, Hội đồng Bầu cử quốc gia đã ban hành đủ 27/27 văn bản theo quy định của luật, tạo hành lang pháp lý đầy đủ cho toàn bộ quy trình bầu cử. Bên cạnh đó là 14 nghị quyết, văn bản hướng dẫn và 34 văn bản giải đáp nghiệp vụ gửi các địa phương. Nội dung hướng dẫn đi rất sâu vào thực tiễn, từ hiệp thương, lập danh sách cử tri, tổ chức tiếp xúc cử tri đến bảo đảm an ninh trật tự, ứng dụng công nghệ thông tin… nhằm bảo đảm sự thống nhất trong toàn hệ thống và hạn chế tối đa sai sót.

Danh sách chính thức 864 người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa 16 đã được công bố sớm hơn thời hạn luật định, bảo đảm cơ cấu, thành phần và số dư. Quy trình hiệp thương, giới thiệu, thẩm tra hồ sơ được thực hiện nghiêm túc, công khai, minh bạch, qua nhiều vòng lấy ý kiến cử tri nơi cư trú và nơi công tác. Đây là khâu then chốt để bảo đảm chất lượng đại biểu ngay từ đầu vào.

Ở địa phương, Ủy ban bầu cử các cấp được thành lập đúng hạn. Hơn 73 triệu cử tri đã được niêm yết trong danh sách tại 72.195 khu vực bỏ phiếu trên cả nước. Việc rà soát được thực hiện nhiều vòng, có đối chiếu với cơ sở dữ liệu dân cư để giảm thiểu sai sót.

Tại từng điểm bỏ phiếu, từ hòm phiếu, phòng bỏ phiếu, phương án bảo đảm an ninh, phòng cháy chữa cháy đến các kịch bản xử lý tình huống phát sinh đều đã được xây dựng cụ thể. Sự chuẩn bị không chỉ dừng ở chỉ đạo chung mà đã đi vào từng khu dân cư, từng tổ dân phố, từng thôn, bản.

Từ nay đến ngày 15/3 là giai đoạn then chốt. Chúng tôi yêu cầu tiếp tục rà soát kỹ lưỡng, không chủ quan, bảo đảm mỗi lá phiếu của cử tri được thực hiện trong điều kiện thuận lợi, an toàn và đúng pháp luật.

– Cuộc bầu cử lần này diễn ra trong bối cảnh có nhiều thay đổi về tổ chức bộ máy. Theo ông, đâu là những điểm mới đáng chú ý nhất?

– Đây là lần đầu tiên cuộc bầu cử được tổ chức trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp sau sắp xếp đơn vị hành chính. Phạm vi quản lý rộng hơn, quy mô dân số lớn hơn, yêu cầu năng lực điều hành cao hơn, tác động trực tiếp đến việc xác định cơ cấu, phân bổ số lượng đại biểu và tổ chức hiệp thương.

Trước đây, hoạt động tiếp xúc cử tri chủ yếu diễn ra trong phạm vi hẹp. Nay địa bàn mở rộng, đòi hỏi việc tổ chức phải khoa học, bảo đảm người ứng cử có điều kiện tiếp cận đầy đủ các nhóm dân cư. Đây là thay đổi quan trọng, cần được chuẩn bị kỹ lưỡng để không ảnh hưởng tiến độ và chất lượng bầu cử.

Chuyển đổi số trở thành phương thức điều hành xuyên suốt. Việc kết nối, đối chiếu danh sách cử tri với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và ứng dụng nền tảng định danh điện tử góp phần nâng cao độ chính xác, hạn chế trùng lặp. Tuy nhiên, công nghệ chỉ là công cụ hỗ trợ, yếu tố quyết định vẫn là trách nhiệm của con người trong từng khâu.

Quy trình bầu cử được rút ngắn thời gian so với nhiệm kỳ trước. Việc này không làm giảm yêu cầu chặt chẽ mà đặt ra đòi hỏi phối hợp nhịp nhàng, xử lý công việc khoa học hơn. Mỗi khâu là một mắt xích, nếu chậm hoặc thiếu chính xác sẽ ảnh hưởng toàn bộ tiến độ.

Chủ trương tăng số lượng đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách, dự kiến 145 đại biểu ở Trung ương và 55 đại biểu ở địa phương, nhằm nâng cao tính chuyên nghiệp trong hoạt động nghị trường. Đại biểu chuyên trách có điều kiện dành toàn bộ thời gian cho hoạt động lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước.

– Từ nay đến ngày bầu cử cần tập trung vào những nhiệm vụ trọng tâm nào để bảo đảm cuộc bầu cử diễn ra đúng luật, an toàn và thực chất?

– Trước hết là hoàn thiện ở mức cao nhất công tác quản lý dữ liệu và bảo đảm quyền bầu cử của công dân. Danh sách cử tri đã được niêm yết nhưng vẫn phải tiếp tục cập nhật biến động dân cư đến sát ngày bầu cử, bảo đảm chính xác, không để sót người đủ điều kiện và không để xảy ra sai lệch. Đây không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà là bảo đảm thực thi một quyền Hiến định. Đồng thời, cần bảo đảm điều kiện để các địa bàn đặc thù như hải đảo, vùng sâu, lực lượng vũ trang thực hiện bỏ phiếu thuận lợi, đúng luật.

Nhiệm vụ tiếp theo là tổ chức thực chất các hội nghị tiếp xúc cử tri để vận động bầu cử. Mỗi ứng cử viên đại biểu Quốc hội phải thực hiện tối thiểu 12 cuộc tiếp xúc. Trong bối cảnh địa bàn rộng hơn, việc phân bổ phải hợp lý để cử tri thực sự được nghe, trao đổi, giám sát chương trình hành động của người ứng cử, tránh hình thức.

Bên cạnh đó, phải bảo đảm an ninh, an toàn toàn diện. Các địa phương cần rà soát phương án bảo đảm an ninh trật tự, phòng cháy chữa cháy, y tế, thông tin liên lạc; chủ động nắm tình hình trên không gian mạng, kịp thời xử lý thông tin sai lệch, giữ môi trường ổn định cho cuộc bầu cử.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là chuẩn hóa quy trình bỏ phiếu và kiểm phiếu. Từ khai mạc, hướng dẫn cử tri, niêm phong hòm phiếu đến kiểm phiếu, lập biên bản đều phải thực hiện nghiêm túc, đúng luật. Cán bộ tổ bầu cử tiếp tục được tập huấn kỹ lưỡng để không xảy ra sai sót. Việc tổng hợp, công bố kết quả phải đúng thời hạn, bảo đảm công khai, minh bạch.

Song song, công tác bầu cử cần gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội, quốc phòng – an ninh, không để ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, sinh hoạt của người dân, đồng thời tạo không khí ổn định, tin tưởng trong xã hội.

– Ông kỳ vọng gì về kết quả cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp lần này?

– Tôi tin tưởng cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp sẽ được tổ chức thành công. Tuy nhiên, thành công không chỉ thể hiện ở tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu cao mà quan trọng hơn là chất lượng của các cơ quan dân cử được hình thành sau đó.

Việc bảo đảm cơ cấu hợp lý, tăng tỷ lệ đại biểu chuyên trách, thực hiện nghiêm túc quy trình giới thiệu và thẩm tra sẽ góp phần hình thành Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp có đủ năng lực, bản lĩnh và trách nhiệm để thực hiện tốt chức năng lập pháp, giám sát và quyết định những vấn đề quan trọng trong nhiệm kỳ mới.

Tôi cũng kỳ vọng cuộc bầu cử lần này tiếp tục củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. Niềm tin không đến từ khẩu hiệu mà từ cách tổ chức công việc cụ thể như công khai danh sách cử tri, tạo điều kiện để cử tri tiếp xúc, đối thoại với người ứng cử, kịp thời xử lý kiến nghị, phản ánh.

Khi người dân cảm nhận rõ quyền làm chủ của mình được tôn trọng và bảo đảm, đó là giá trị cốt lõi của một cuộc bầu cử dân chủ. Từng khâu được chuẩn bị chu đáo, từng cán bộ nêu cao trách nhiệm, thì kết quả cuối cùng sẽ phản ánh trung thực ý chí, nguyện vọng của cử tri cả nước.