Chủ tịch VCCI: Thúc đẩy cải cách, phục vụ và kiến tạo cho doanh nghiệp
Để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số và xây dựng nền kinh tế tự cường, Việt Nam cần chuyển từ mô hình “quản lý doanh nghiệp” sang “phục vụ và kiến tạo cho doanh nghiệp”.
Đây là một trong những nội dung chính được Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng chia sẻ tại hội nghị “Doanh nghiệp góp phần vào tăng trưởng hai con số và Thủ tướng Chính phủ tri ân doanh nghiệp”.
Doanh nghiệp bứt phá mạnh mẽ
Theo Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng, giai đoạn 2021-2025 chứng kiến nhiều khó khăn thách thức do đại dịch Covid-19, xung đột địa chính trị, đứt gãy chuỗi cung ứng và lạm phát toàn cầu gia tăng. Với sự chỉ đạo điều hành quyết liệt, linh hoạt và hiệu quả của Chính phủ, đứng đầu là Thủ tướng Chính phủ, nền kinh tế Việt Nam vẫn duy trì được đà tăng trưởng tích cực, kinh tế vĩ mô ổn định và các cân đối lớn của nền kinh tế được bảo đảm.
Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2021-2025 đạt khoảng 6,2%/năm, trong đó năm 2025 đạt 8,02%, thuộc nhóm tăng trưởng cao trong khu vực và thế giới. Quy mô GDP tăng từ 346,6 tỷ USD năm 2020 lên trên 514 tỷ USD năm 2025, đưa Việt Nam trở thành nền kinh tế lớn thứ 4 ASEAN.
Đặc biệt, khu vực doanh nghiệp tiếp tục phát triển mạnh mẽ, trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế. Chủ tịch VCCI nhấn mạnh: Những nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị được cụ thể hóa thành các chương trình hành động của Chính phủ với nhiều chính sách đột phá đã mở ra không gian phát triển mới cho doanh nghiệp.
Nhờ đó, khu vực kinh tế tư nhân nói chung và cộng đồng doanh nghiệp chứng kiến sự bứt phá chưa từng có, thể hiện rõ nhất qua số lượng doanh nghiệp đăng ký thành lập mới và quay trở lại hoạt động tăng đột biến và lập nhiều kỷ lục.
Số doanh nghiệp thành lập mới giai đoạn 2021-2025 đạt trên 777 nghìn doanh nghiệp, gấp hơn 1,2 lần so với giai đoạn 2016-2020. Riêng năm 2025, cả nước có hơn 195 nghìn doanh nghiệp đăng ký thành lập mới với tổng số vốn đăng ký gần 2 triệu tỷ đồng, tăng 24,1% về số doanh nghiệp, tăng 24,1% về vốn đăng ký.
Bên cạnh đó, có hơn 102,3 nghìn doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, tăng 34,3% so với năm 2024. Đây là mức tăng kỷ lục, phản ánh rõ nét sức sống mạnh mẽ, năng động và niềm tin kinh doanh ngày càng được củng cố của cộng đồng doanh nghiệp.
“Những thành tựu trên có được là nhờ sự đồng hành mạnh mẽ của Chính phủ với tinh thần kiến tạo, hành động và phục vụ doanh nghiệp. Cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam trân trọng và ghi nhận những chỉ đạo quyết liệt, các chính sách kịp thời và hiệu quả của Chính phủ, đặc biệt là sự quan tâm sát sao của Thủ tướng Chính phủ trong việc tháo gỡ khó khăn, tạo động lực và niềm tin cho doanh nghiệp phát triển” – Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng khẳng định.
Nổi bật là việc triển khai Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế sau đại dịch; cắt giảm hơn 30% thời gian xử lý thủ tục hành chính, bãi bỏ hơn 30% điều kiện kinh doanh, triển khai 100% thủ tục hành chính trực tuyến giúp doanh nghiệp giảm chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động. Cùng với đó, đầu tư mạnh vào hạ tầng chiến lược với hơn 3.335 km đường cao tốc; thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế số; mở rộng hội nhập quốc tế thông qua các hiệp định thương mại tự do. Những quyết sách kịp thời và quyết liệt này đã tạo nền tảng quan trọng giúp cộng đồng doanh nghiệp phục hồi nhanh, nâng cao năng lực cạnh tranh và đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế đất nước.
Theo PGS TS Hồ Sỹ Hùng, những chính sách và chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ và Thủ tướng trong nhiệm kỳ vừa qua đã góp phần quan trọng giúp cộng đồng doanh nghiệp phục hồi mạnh mẽ, nâng cao năng lực cạnh tranh và đóng góp ngày càng lớn vào tăng trưởng kinh tế. Đây cũng là nền tảng quan trọng để cộng đồng doanh nghiệp tiếp tục đồng hành cùng Chính phủ thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới.
Đề cập đến mục tiêu tăng trưởng hai con số, Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng cho rằng, đây không chỉ là yêu cầu phát triển trong ngắn hạn mà còn là bước đi chiến lược để Việt Nam bứt phá, hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045. Mục tiêu này tuy đầy thách thức nhưng cũng là cơ hội lớn để tái cấu trúc nền kinh tế, nâng cao năng suất và phát huy vai trò của khu vực doanh nghiệp.
“Cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn ủng hộ chủ trương tăng trưởng hai con số của Chính phủ. Doanh nghiệp nhận thức rõ rằng, muốn đạt được tốc độ tăng trưởng cao, cần có sự đồng hành giữa Nhà nước và doanh nghiệp, trong đó doanh nghiệp đóng vai trò là động lực trung tâm của nền kinh tế” – Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng chia sẻ.
Tuy nhiên, để cộng đồng doanh nghiệp phát huy được vai trò này, điều quan trọng là cần tạo ra môi trường kinh doanh thuận lợi, minh bạch và cạnh tranh công bằng, chuyển từ tư duy “quản lý doanh nghiệp” sang “phục vụ và kiến tạo cho doanh nghiệp”. Lãnh đạo VCCI tin rằng, nếu giải phóng được nguồn lực của doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực kinh tế tư nhân, Việt Nam hoàn toàn có thể đạt được mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Thúc đẩy những cải cách đột phá quan trọng
Để giúp phát huy vai trò của cộng đồng doanh nghiệp đóng góp vào thực hiện mục tiêu phát triển 2 con số, trên cơ sở tổng hợp ý kiến của các doanh nghiệp và hiệp hội doanh nghiệp, VCCI kiến nghị một số kiến nghị.
Thứ nhất, cải cách thể chế – đột phá quan trọng nhất. Cộng đồng doanh nghiệp kiến nghị cần phải quyết liệt thực hiện rà soát và loại bỏ các quy định chồng chéo; đơn giản hóa thủ tục hành chính; đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý; tăng tính minh bạch và ổn định chính sách.
Tiếp đó cần ban hành các khung khổ pháp lý để tạo điều kiện phát triển các ngành, lĩnh vực kinh tế mới như kinh tế tầm thấp, kinh tế bạc, kinh tế đêm… Một môi trường kinh doanh minh bạch, thông thoáng và có tính dự báo cao sẽ giúp doanh nghiệp yên tâm đầu tư và mở rộng hoạt động.
Đồng thời, doanh nghiệp đề xuất xây dựng mô hình “Chính quyền phục vụ doanh nghiệp”, xây dựng “Chính phủ số – xử lý hồ sơ theo thời gian thực”, xử lý thủ tục nhanh, minh bạch và hiệu quả theo hướng số hóa toàn diện. Vận hành cơ chế: Một cửa – một lần – một người chịu trách nhiệm.
Bên cạnh đó cần thực hiện phân cấp, phân quyền, tăng cường sự chủ động cho địa phương, đi đôi với kiểm tra, giám sát để tăng hiệu quả thi hành, đồng thời phải đào tạo bồi dưỡng nâng cao trình độ cán bộ cấp cơ sở để đủ năng lực xử lý các công việc khi được phân cấp. Giao KPI phát triển doanh nghiệp cho từng địa phương.
Chuyển từ “kiểm soát nội bộ” sang “giám sát xã hội hóa” bằng việc triển khai hệ thống chấm điểm chính quyền bởi doanh nghiệp và người dân. Đẩy mạnh việc công khai các thông tin về tỷ lệ xử lý hồ sơ đúng hạn, mức độ hài lòng doanh nghiệp và người dân.
Thứ hai, khơi thông nguồn lực cho doanh nghiệp, nhất là DN khu vực tư nhân. Cần có cơ chế thiết lập môi trường cạnh tranh công bằng giữa mọi thành phần kinh tế, nhất là đối với khu vực kinh tế tư nhân và các doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Để đáp ứng nhu cầu vốn cho tăng trưởng cao, VCCI kiến nghị cần có cơ chế để bảo đảm việc tiếp cận vốn công bằng thông qua việc giảm lãi suất thực chất, phát triển các thị trường vốn. Khơi thông nguồn vốn sẽ giúp doanh nghiệp mở rộng đầu tư và tăng trưởng nhanh hơn.
Bên cạnh nguồn vốn, doanh nghiệp cũng cần được bảo đảm tiếp cận đất đai minh bạch và thuận lợi hơn. Cần đẩy mạnh công khai quy hoạch, số hóa dữ liệu đất đai và xây dựng cơ chế đấu giá, đấu thầu minh bạch, tạo điều kiện cho doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, có cơ hội tiếp cận đất đai phục vụ sản xuất kinh doanh. Đồng thời, cần rút ngắn thời gian phê duyệt thủ tục về đất đai, nâng cao tính ổn định của quy hoạch để doanh nghiệp yên tâm đầu tư dài hạn.
Ngoài ra, tiếp cận thông tin một cách kịp thời và minh bạch cũng là yếu tố quan trọng để doanh nghiệp chủ động xây dựng chiến lược kinh doanh. Doanh nghiệp kiến nghị tăng cường công khai thông tin về quy hoạch phát triển ngành, địa phương, các chương trình hỗ trợ và cơ hội đầu tư; đồng thời xây dựng các nền tảng thông tin số dùng chung để doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận. Việc minh bạch thông tin sẽ giúp giảm chi phí tìm kiếm, nâng cao khả năng dự báo và tạo môi trường kinh doanh công bằng hơn.
Bảo đảm doanh nghiệp được tiếp cận dự án đầu tư công và các chương trình phát triển một cách công bằng, không phân biệt quy mô là yêu cầu cấp bách. Hiện nay, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa còn gặp khó khăn trong việc tham gia các dự án lớn do yêu cầu về điều kiện và thủ tục phức tạp.
Do đó, cần thiết kế các gói thầu phù hợp với năng lực của nhiều loại hình doanh nghiệp, thúc đẩy cơ chế liên danh, liên kết giữa các doanh nghiệp và tăng cường minh bạch trong lựa chọn nhà thầu. Việc tạo điều kiện để doanh nghiệp tư nhân tham gia vào các dự án hạ tầng, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo sẽ góp phần huy động hiệu quả nguồn lực xã hội cho tăng trưởng.
Thứ ba, phát triển hạ tầng – giảm chi phí cho doanh nghiệp. Trước hết, cần đẩy nhanh các dự án hạ tầng giao thông chiến lược như cao tốc, đường vành đai, cảng biển, sân bay và các tuyến kết nối liên vùng, qua đó giảm chi phí vận chuyển và mở rộng không gian phát triển kinh tế.
Cùng với đó, cần phát triển hệ thống logistics hiện đại, xây dựng các trung tâm logistics quy mô lớn, tăng cường kết nối giữa các phương thức vận tải và ứng dụng công nghệ số trong quản lý chuỗi cung ứng nhằm giảm chi phí cho doanh nghiệp. Phát triển hạ tầng năng lượng ổn định là yếu tố then chốt để doanh nghiệp yên tâm mở rộng sản xuất. Cần đẩy nhanh các dự án nguồn và lưới điện, đa dạng hóa nguồn năng lượng, đặc biệt là năng lượng tái tạo, và xây dựng cơ chế giá điện minh bạch, ổn định.
Ngoài ra, phát triển hạ tầng số cần được thúc đẩy mạnh mẽ, bao gồm mạng viễn thông tốc độ cao, trung tâm dữ liệu và các nền tảng số quốc gia, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số và nâng cao năng suất.
Song song với đó, cần tạo cơ hội để doanh nghiệp tham gia vào các dự án phát triển hạ tầng, thông qua mở rộng cơ chế hợp tác công – tư, minh bạch hóa quy trình lựa chọn nhà đầu tư và khuyến khích khu vực tư nhân tham gia các dự án lớn.
Mở rộng không gian và điều kiện tăng trưởng
Thứ tư, VCCI kiến nghị thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để nâng cao năng suất, tập trung vào một số giải pháp như hỗ trợ doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số thông qua các chương trình hỗ trợ tư vấn, đào tạo, và cung cấp nền tảng số dùng chung nhằm giảm chi phí triển khai.
Cùng với đó, áp dụng ưu đãi thuế cho hoạt động đổi mới sáng tạo, bao gồm ưu đãi thuế cho đầu tư R&D, công nghệ mới và chuyển đổi số, nhằm khuyến khích doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư vào công nghệ. Đồng thời, phát triển các quỹ công nghệ và quỹ đổi mới sáng tạo, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn cho các dự án công nghệ có tính rủi ro cao nhưng có tiềm năng tăng trưởng lớn.
Ngoài ra, cần xây dựng cơ chế sandbox thử nghiệm chính sách, cho phép doanh nghiệp thử nghiệm các mô hình kinh doanh mới trong các lĩnh vực như fintech, AI, logistics và kinh tế số. Đặc biệt, cần tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam nghiên cứu và làm chủ các công nghệ lõi và công nghệ chiến lược, thông qua hỗ trợ R&D, đặt hàng nghiên cứu từ Nhà nước, phát triển các trung tâm đổi mới sáng tạo quốc gia và thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp – viện nghiên cứu – trường đại học. Qua đó, giúp nâng cao năng lực tự chủ công nghệ và tạo nền tảng tăng trưởng dài hạn.
Thứ năm, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao – yếu tố quyết định tăng trưởng dài hạn và nâng cao năng suất lao động. Để đáp ứng yêu cầu phát triển mới, đầu tiên, đẩy mạnh đào tạo STEM, tăng đầu tư cho khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp tham gia xây dựng chương trình đào tạo gắn với nhu cầu thực tiễn.
Ngoài ra, cần phát triển kỹ năng số cho lực lượng lao động, triển khai các chương trình đào tạo kỹ năng số trên diện rộng, hỗ trợ doanh nghiệp đào tạo lại và nâng cao kỹ năng cho người lao động. Trong đó, đẩy mạnh đào tạo AI và công nghệ cao, tập trung vào các lĩnh vực chiến lược như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, dữ liệu lớn và tự động hóa nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Cần tăng cường liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp, phát triển mô hình đào tạo gắn với thực tiễn, mở rộng chương trình thực tập và đào tạo tại doanh nghiệp, giúp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Cuối cùng, xây dựng chiến lược hội nhập chủ động và bảo vệ doanh nghiệp nội địa. Trong bối cảnh hội nhập, nguy cơ doanh nghiệp nhỏ và vừa bị thu hẹp thị phần, Chính phủ cần xây dựng chiến lược hội nhập chủ động, đi đôi với bảo vệ năng lực sản xuất trong nước.
Trước hết, cần kiểm soát nhập khẩu một cách chiến lược, thông qua áp dụng các hàng rào kỹ thuật phù hợp với thông lệ quốc tế, nâng cao tiêu chuẩn chất lượng và truy xuất nguồn gốc, đồng thời ưu tiên sử dụng hàng hóa và dịch vụ trong nước trong các chuỗi cung ứng và dự án công.
Cùng với đó, cần bảo vệ và phát triển ngành sản xuất trong nước, đặc biệt là các ngành công nghiệp nền tảng và công nghiệp phụ trợ, thông qua các chính sách hỗ trợ có chọn lọc, giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Các cơ quan chức năng cần tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp hội nhập, thông qua việc xây dựng các trung tâm hỗ trợ xuất khẩu, cung cấp tư vấn pháp lý quốc tế, xúc tiến thương mại và kết nối doanh nghiệp Việt Nam với các chuỗi giá trị toàn cầu.
Hội nhập không phải là mở cửa hoàn toàn, mà là mở cửa có chiến lược, nhằm vừa tận dụng cơ hội quốc tế, vừa bảo vệ và phát triển doanh nghiệp Việt Nam trong dài hạn.
Để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số và xây dựng một nền kinh tế tự cường, Việt Nam cần chuyển từ mô hình “Quản lý doanh nghiệp” sang “Phục vụ và kiến tạo cho doanh nghiệp”. Nếu Chính phủ kiến tạo, doanh nghiệp sẽ tăng đầu tư. Nếu môi trường thuận lợi, doanh nghiệp sẽ phát triển. Nếu chính sách minh bạch, doanh nghiệp sẽ đổi mới.
Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng
