Hiện thực hóa Nghị quyết 79-NQ/TW: Cần cơ chế, chính sách đặc biệt
Để triển khai Nghị quyết 79/NQ-TW vào cuộc sống một cách hiệu quả và thực chất, không ít ý kiến cho rằng, cần xây dựng các cơ chế, chính sách đặc biệt…
Theo đó, sau 80 năm xây dựng và phát triển, đặc biệt là gần 40 năm thực hiện công cuộc đổi mới, kinh tế Nhà nước đã từng bước khẳng định vai trò dẫn dắt và điều tiết nền kinh tế, góp phần thúc đẩy tăng trưởng, ổn định các cân đối lớn, bảo đảm an sinh xã hội và nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.
Tuy nhiên, bên cạnh những điểm tích cực, Nghị quyết cũng chỉ rõ nhiều hạn chế như cơ chế chính sách còn chậm đổi mới, hiệu quả quản lý và khai thác nguồn lực chưa cao, một số doanh nghiệp Nhà nước hoạt động chưa tương xứng với tiềm năng, năng lực cạnh tranh quốc tế còn hạn chế, việc đổi mới sáng tạo chưa thực sự đóng vai trò tiên phong, hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập chưa tinh gọn, cơ chế tự chủ tài chính còn chậm; tình trạng lãng phí, thất thoát nguồn lực vẫn tồn tại ở một số lĩnh vực.
Những hạn chế này được cho xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó có nhận thức chưa đầy đủ về vai trò kinh tế Nhà nước, thể chế pháp luật chưa đồng bộ, công tác tổ chức thực hiện chưa nghiêm và năng lực quản lý chưa đáp ứng yêu cầu phát triển.
Nghị quyết 79-NQ/TW ra đời đã đặt ra mục tiêu tổng quát là nâng cao hiệu quả và phát huy vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước trong các ngành, lĩnh vực then chốt; góp phần thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững, bảo đảm quốc phòng, an ninh, nâng cao đời sống nhân dân; phấn đấu đến năm 2030 đưa Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao.
Để đạt mục tiêu đó, Nghị quyết đề ra nhiều chỉ tiêu cụ thể đến năm 2030 như: quản lý, khai thác hiệu quả tài nguyên và nguồn lực quốc gia; phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng chiến lược đồng bộ, hiện đại; phấn đấu có 50 doanh nghiệp nhà nước nằm trong nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á và từ 1 đến 3 doanh nghiệp thuộc nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới. Đồng thời, 100% doanh nghiệp Nhà nước thực hiện quản trị hiện đại trên nền tảng số và áp dụng nguyên tắc quản trị theo chuẩn mực quốc tế…
Theo các chuyên gia, điểm nổi bật của Nghị quyết 79/NQ-TW là làm rõ khái niệm vai trò chủ đạo của kinh tế Nhà nước trong những ngành, lĩnh vực then chốt, thiết yếu, chiến lược và vai trò dẫn dắt, hỗ trợ các thành phần kinh tế khác cùng phát triển. Từ định hướng này, vấn đề rất quan trọng trong quá trình triển khai thực hiện Nghị quyết là xây dựng các cơ chế, chính sách đặc biệt và chương trình hành động cụ thể nhằm phát triển kinh tế Nhà nước trong một không gian mới đã được mở rộng hơn.
Nhìn nhận về vấn đề này trước đó, GS, TS Trần Thọ Đạt, Chủ tịch Hội đồng khoa học và đào tạo, Đại học Kinh tế quốc dân cho rằng, có thể coi Nghị quyết 79/NQ-TW là bệ phóng thể chế mới để kinh tế Nhà nước trở thành lực lượng mở đường, dẫn dắt và kiến tạo tăng trưởng trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. Thách thức lớn nhất trong việc thể chế hóa Nghị quyết là làm sao chuyển hóa được tinh thần cải cách của Nghị quyết thành các quy định pháp luật đủ rõ, đủ mạnh, nhưng vẫn có sự linh hoạt cho quá trình thực thi, tránh tình trạng thiết kế chính sách theo hướng an toàn, nặng về kiểm soát rủi ro.
“Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu xây dựng cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung trong các trường hợp không có yếu tố tham nhũng, vụ lợi và thiết lập quy trình xem xét độc lập, toàn diện, minh bạch để đánh giá bản chất vụ việc là sai sót khách quan hay vi phạm pháp luật nhằm xử lý đúng người, đúng tội. Đây là yếu tố rất quan trọng, đòi hỏi phải thật sự đổi mới tư duy quản lý, chuyển từ “sợ sai” sang “quản trị rủi ro””, vị chuyên gia này chia sẻ.
Còn theo, Luật sư Nguyễn Hồng Chung, Chuyên gia chính sách đầu tư, Phó Chủ tịch Liên chi hội Tài chính Khu công nghiệp Việt Nam, để triển khai Nghị quyết 79/NQ-TW vào cuộc sống một cách hiệu quả và thực chất, cần tập trung vào những nhóm giải pháp mang tính chất nền tảng. Đó là thống nhất tiêu chí xác định các lĩnh vực then chốt, thiết yếu, chiến lược của kinh tế Nhà nước, đồng thời rà soát lại danh mục nắm giữ vốn Nhà nước theo tiêu chí đó.
Đối với doanh nghiệp Nhà nước, cần thực hiện chuẩn hóa hệ thống KPI và cơ chế công bố thông tin doanh nghiệp. Đồng thời, làm sạch và đồng bộ hóa dữ liệu về tài sản nhà nước, đất đai, vốn đầu tư nhà nước; xử lý dứt điểm các dự án thua lỗ, kém hiệu quả kéo dài để khôi phục niềm tin thị trường…
“Khi các giải pháp này được thực hiện hiệu quả sẽ giúp nền kinh tế phân bổ nguồn lực tốt hơn, củng cố niềm tin thị trường và kéo theo khu vực tư nhân cùng phát triển. Từ đó, góp phần quan trọng vào mục tiêu xây dựng nền kinh tế Việt Nam độc lập, tự chủ, phát triển nhanh và bền vững”, vị chuyên gia này bày tỏ.
Được biết, để sớm đưa Nghị quyết vào thực tiễn, vừa qua, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 29/NQ-CP ngày 24/02/2026 Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TW. Mục tiêu của Chương trình hành động nhằm tổ chức thể chế hóa và thực hiện đầy đủ, đồng bộ, nhất quán các quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp đã đề ra tại Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 06/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế Nhà nước.
Đồng thời, xác định nhiệm vụ cụ thể, làm căn cứ để các bộ, cơ quan, địa phương và tổ chức liên quan xây dựng chương trình, kế hoạch hành động, tổ chức triển khai, kiểm tra, giám sát, đánh giá việc thực hiện Nghị quyết; bảo đảm hiện thực hóa mục tiêu nâng cao hiệu quả, phát huy vai trò chủ đạo, tiên phong, định hướng chiến lược của kinh tế Nhà nước.
